wat leert een toets ?

De toetsweken zijn weer afgerond. Twee weken lang hebben kinderen achter elkaar zitten ( letterlijk) werken in toetsboekjes van het Cito en liepen de leerkrachten rond te spieden of er niet gespiekt werd of  vulden eindeloos resultaten in op score lijsten. Die waren dan voor de intern begeleider die alle scores mocht invoeren in een digitaal systeem waarna de ouders via een digitaal verslag op de hoogte konden worden gebracht van de vorderingen van hun kind.  Een waterdicht systeem.
Maar wie leert er wat van al die toetsen?
De kinderen niets. Zij stoppen enorm veel tijd en energie in bewijzen dat ze wat geleerd hebben de laatste tijd- het is nog de vraag waarvan- maar ze leren zeker niet van de onderhavige toetsen. De toets mag immers niet nabesproken worden omdat deze anders aan onafhankelijkheid verliest; kinderen krijgen alleen hun score te horen. Ze leren alleen over zichzelf of ze hoog of laag hebben gescoord, dat wel. Een wetenschap die voor hun ouders van groot belang is, dat ook.
De leerkracht mag er niets van leren. Het is natuurlijk mogelijk om via een analyse van de foute antwoorden te bedenken aan welke onderdelen een volgende keer meer aandacht gegeven moet worden maar dat is bedenkelijk; dat werkt oefenen voor de toets in de hand. Dan verliest de toets zijn waarde. De leerkracht leert wel over zijn groep of deze hoog of laag heeft gescoord. Een wetenschap die voor zijn zelfgevoel van groot belang is, dat is zeker.
Maar is dat waarom er getoetst moet worden?
Het is eigenlijk om de intern begeleider, de directie, het bestuur, de inspecteur en de minister van harde gegevens te voorzien. Gegevens die nodig zijn om te besluiten over zorgleerlingen, formaties, financiën, kwaliteiten en beleid.
Maar wat leren zij dan uit die toetsen?  Dat verkeerd gegeven antwoorden direct te relateren is aan te lage opbrengst van onderwijs-inspanningen en iets zegt over de kwaliteit van een school? Tenminste zo meent Het Parool jaarlijks in een overzichtje te kunnen aantonen. Maar klopt deze wetenschap wel? Natuurlijk niet dat weet iedereen aan de borreltafel ook wel. Goed onderwijs gaat over heel ander dingen.
Maar waarom stoppen we dan niet met die toetsen?
Waarschijnlijk omdat in onderwijsland alles zo subjectief is en dit het enige objectieve instrument is dat zelfs in het montessori onderwijs is geaccepteerd. Het zo mooi gebruikt kan worden om de toelating naar het voortgezet onderwijs te organiseren. En zeker om de wetenschappers aan het denken te kunnen zetten. Hoe moeten we anders over jaren kunnen verklaren dat passend onderwijs niet paste in het onderwijs van toen.
Let wel. ik ben een voorstander van toetsen; het geeft mij ook leuk werk. Maar als ik al die rode konen zie van die zwoegende zieltjes, twee weken lang, dan vraag ik me wel eens af: worden zij hier nu wijzer van?